ေအးဒီးစ္ျခင္က်ားေၾကာင့္ျဖစ္ေသာတုုပ္ေကြးေရာဂါမ်ားႏွင့္ ကာကြယ္ကုုသနည္းမ်ား

0
344

ေအးဒီးစ္ျခင္က်ားသည္ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး၊ ဇီကာႏွင့္ ခ်ီကန္ဂန္းညာေရာဂါ (ဆင္တုပ္ေကြး) ျဖစ္ေစႏုိင္ေသာ ဗုိင္းရပ္စ္ေရာဂါပုိးမ်ားကို သယ္ေဆာင္ကူးစက္ေစပါသည္။ ေအးဒီးစ္ျခင္ေလာက္လန္းတစ္ေကာင္မွ ျခင္ေကာင္ ေရေထာင္ခ်ီ၍ ေပါက္ပြားႏုိင္ပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ျခင္ေကာင္ျဖစ္မွ ႏွိမ္နင္းျခင္းထက္ ပိုးေလာက္လန္းဘဝတြင္ ႏွိမ္နင္းျခင္းျဖင့္ ေအးဒီးစ္ျခင္က်ားေၾကာင့္ျဖစ္ေသာေရာဂါမ်ားကုိ ပုိမုိထိေရာက္စြာ ကာကြယ္ႏုိင္ပါသည္။

(၁) ေအးဒီးစ္ျခင္က်ား

ေအးဒီးစ္ျခင္က်ားသည္ ၿငိမ္ေနေသာ ေရၾကည္ေရသန္႔တြင္ ေပါက္ပါသည္။ ျခင္၏ ပ်မ္းမွ်သက္တမ္း တစ္လခြဲ ခန္႔ရွိပါသည္။ ျခင္ဘဝေရာက္ၿပီး (၁)ရက္အတြင္း အိမ္ေထာင္က်ပါသည္။ (၂)ရက္ (၃)ရက္တစ္ႀကိမ္ ဥမ်ားဥပါ သည္။ တစ္ႀကိမ္ဥလွ်င္ ဥ (၅ဝ မွ ၃ဝဝ) ထိ ဥႏုိင္ပါသည္။ ျခင္ဥမွျခင္ျဖစ္လွ်င္ (၇)ရက္ခန္႔ၾကာတတ္ပါသည္။ တစ္ႀကိမ္ကုိက္လွ်င္ လူ (၅) ေယာက္မွ (၂ဝ) ခန္႔ထိ ဆက္တုိက္ကိုက္တတ္ၿပီး ေရာဂါကူးစက္ေစပါသည္။ ေမွာင္ေသာေနရာမ်ားတြင္ ပုန္းေအာင္းေလ့ရွိၿပီး ေနထြက္ခ်ိန္မွ ေနဝင္ခ်ိန္ထိ ကိုက္ေလ့ရွိပါသည္။

(၂) ေအးဒီးစ္ျခင္က်ား ေပါက္ေလ့ရွိေသာေနရာမ်ား

ေအးဒီးစ္ျခင္က်ားသည္ ေရၾကည္ေရသန္႔တြင္ ေပါက္ပါသည္။ (၇)ရက္ထက္ပို၍ ေရေလွာင္ထားေသာ (သုိ႔မဟုတ္) ေရတင္က်န္ေသာ အုိး၊ ခြက္၊ ေရစည္၊ အုတ္ကန္ စသည့္အရာအားလုံးတြင္ ေပါက္တတ္ပါသည္။

လူအမ်ားစြန္႔ပစ္ထားသည့္ တာယာအေဟာင္း၊ ဘက္ထရီအုိး၊ ပလပ္စတစ္ခြက္၊ အခ်ဳိရည္ဗူးခြံ၊ အုန္းမႈတ္ခြက္ မ်ား၊ အမႈိက္မ်ားျဖင့္ ပိတ္ေနေသာ ေရတံေလွ်ာက္မ်ား၊ သဘာဝအေလ်ာက္ မုိးေရတင္က်န္ေလ့ရွိေသာ သစ္ပင္ အေခါင္း၊ အုန္းလက္၊ ငွက္ေပ်ာလက္မ်ားအၾကား၊ ဝါးဆစ္၊ ဝါးပင္အငုတ္ႏွင့္ ေရတစ္ဇြန္းစာမွ် ေရတင္က်န္ေန ေသာေနရာမ်ားတြင္ ေအးဒီးစ္ျခင္က်ား ေပါက္ႏုိင္ပါသည္။

(၃) ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါ

ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါသည္ ဗုိင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင့္ျဖစ္ပြား၍ ေအးဒီးစ္ျခင္က်ားကိုက္ျခင္း ျဖင့္ကူးစက္ပါသည္။ အသက္ (၁၅) ႏွစ္ေအာက္ ကေလးမ်ား၊ အထူးသျဖင့္ (၅)ႏွစ္မွ (၉)ႏွစ္အ႐ြယ္တြင္ အမ်ားဆုံးျဖစ္မ်ားၿပီး လူႀကီး မ်ားတြင္လည္း ျဖစ္တတ္ပါသည္။ တစ္ႏွစ္ပတ္လုံး ကူးစက္ႏုိင္ၿပီး မုိးရာသီတြင္ အမ်ားဆုံးျဖစ္ပြားပါသည္။

ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ (၂)ရက္မွ (၇) ရက္ခန္႔ အျပင္းဖ်ားျခင္း၊ ပ်ဳိ႕၊ အန္ျခင္း၊ ဗုိက္နာျခင္း၊ ကိုယ္ေပၚတြင္ အနီစက္မ်ားထြက္ျခင္း၊ ဖ်ားေနစဥ္ (၃)ရက္မွ (၅)ရက္အတြင္း ေသြးလန္႔သည့္လကၡဏာမ်ား ျဖစ္ေပၚၿပီး အသက္အႏၲရာယ္ရွိႏိုင္ပါသည္။

ဖ်ားရာမွ ႐ုတ္တရက္အဖ်ားက်ကာ ေျခဖ်ား၊ လက္ဖ်ားေအးစက္လာျခင္း၊ အဖ်ားက်ေသာ္လည္း မွိန္းျခင္း၊ ဂဏွာမၿငိမ္ျဖစ္ျခင္း၊ ဗုိက္နာျခင္း၊ အသည္းႀကီးျခင္း၊ မၾကာခဏေအာ့အန္ျခင္း၊ အန္သည့္အခါ အညဳိေရာင္ အဖတ္အမွ်င္ေလးမ်ားပါလာျခင္း၊ ႏွာေခါင္းေသြးယုိျခင္း၊ ကတၱရာေစးေရာင္ဝမ္းမည္းမည္းသြားျခင္း စသည့္ ေသြးလန္႔သည့္လကၡဏာတစ္ခုခုေတြ႔ပါ က ေဆး႐ုံသုိ႔ အျမန္ဆုံးပို႔ေဆာင္ ကုသရပါမည္။

ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါလကၡဏာမ်ားရွိပါက အိမ္တြင္ျပဳစုကုသျခင္း ေဆာင္႐ြက္ႏုိင္ပါသည္။ ဓာတ္ဆားရည္၊ ေဖ်ာ္ရည္အမ်ဳိးမ်ဳိး၊ ေဟာလစ္၊ စြပ္ျပဳတ္ စသည့္အရည္မ်ားကို ဂ႐ုစုိက္၍ မ်ားမ်ားတုိက္ရပါမည္။ အညဳိေရာင္ ရွိေသာအရည္မ်ားကို မတုိက္ရပါ။ အဖ်ားႀကီးလြန္းပါက ေရပတ္တုိက္ႏုိင္ပါသည္။ ပါရာစီတေမာေဆးကုိ အသက္အ႐ြယ္အလုိက္ ေဆးၫႊန္းပမာဏအတုိင္း (၆) နာရီျခားတုိက္ရပါမည္။ ဗမာေဆး၊ အက္စ္ပရင္၊ ေဗာ္လ္ထရမ္ စသည္တုိ႔သည္ ေသြးထြက္မႈ၊ ေသြးလန္႔မႈျဖစ္ေစေသာေၾကာင့္ ေဆးတုိက္ျခင္း၊ ေဆးထုိးျခင္းႏွင့္ စအုိထဲသုိ႔ထည့္ျခင္းတုိ႔ကို ေရွာင္ၾကဥ္ရပါမည္။

အဖ်ားႀကီးလြန္းျခင္း၊ မွိန္းလြန္းျခင္း၊ အစားအေသာက္၊ အရည္မဝင္ျခင္းတုိ႔ျဖစ္ပါက နီးစပ္ရာ က်န္းမာေရး ဝန္ထမ္းထံ ျပန္ျပရပါမည္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါကို ကုသေပ်ာက္ကင္းႏုိင္သည့္ ေဆးဝါးမ်ား မရွိေသးပါ။ ကာကြယ္ေဆးမ်ားရွိေသာ္လည္း ျမန္မာႏုိင္ငံႏွင့္ ကုိက္ညီမႈမရွိေသး၍ အသုံးမျပဳႏုိင္ေသးပါ။ ေစာစီးစြာ စနစ္တက်ကုသပါက ေရာဂါလကၡဏာမ်ားသက္သာၿပီး ေသဆုံးမႈေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္ မည္ျဖစ္ပါသည္။

မိမိတို႔ရပ္႐ြာႏွင့္ ေက်ာင္းမ်ားတြင္ ဖ်ားနာလူနာ (သုိ႔မဟုတ္) ေသြးလြန္တုပ္ေကြးသံသယလူနာမ်ားရွိပါက နီးစပ္ရာက်န္းမာေရးဌာနသို႔ ခ်က္ခ်င္းသတင္းပုိ႔ရပါမည္။

(၄) ဇီကာဗုိင္းရပ္စ္ေရာဂါ

ေအးဒီးစ္ျခင္က်ားကိုက္ခံရၿပီး ရက္အနည္းငယ္အၾကာတြင္ ဇီကာဗုိင္းရပ္စ္ေရာဂါလကၡဏာမ်ား စတင္ျဖစ္ပြား ႏုိင္ပါသည္။ အမ်ားဆုံးေတြ႔ရွိရေသာ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ ႐ုတ္တရက္ဖ်ားျခင္း၊ အေရျပားတြင္ အနီေရာင္ အကြက္ (သို႔မဟုတ္) အစက္မ်ားထြက္ျခင္း၊ မ်က္သားနီ၍ေရာင္ယမ္းျခင္း၊ ၾကြက္သားႏွင့္အဆစ္အျမစ္မ်ား နာက်င္ကိုက္ခဲျခင္း၊ မအီမသာျဖစ္ျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း စသည္တုိ႔ျဖစ္ၿပီး ေရာဂါလကၡဏာမ်ားအား (၂)ရက္မွ (၇)ရက္အထိ ခံစားရႏုိင္ပါသည္။

ဇီကာဗုိင္းရပ္စ္ေရာဂါျဖစ္ပြားလွ်င္ ေနာက္ဆက္တြဲဆုိးက်ဳိးမ်ား ခံစားရတတ္ပါသည္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္မ်ား တြင္ ဦးေခါင္းေသးငယ္ေသာ ကေလးမ်ားေမြးဖြားလာျခင္း (Microcephaly) မ်ိဳး ျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။

ဇီကာဗုိင္းရပ္(စ္)ေရာဂါတြင္ ကာကြယ္ေဆးမရွိေသးပါ။ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား သက္သာေစရန္အတြက္သာ ကုသ ေပးႏုိင္ပါသည္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားလာပါက လူနာအေနျဖင့္ ေကာင္းစြာအနားယူရပါမည္။ ေရႏွင့္ လတ္ဆတ္ေသာ သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္မ်ားကို လုံေလာက္စြာေသာက္သုံးရပါမည္။

ဖ်ားျခင္း၊ ကိုယ္လက္နာက်င္ကိုက္ခဲျခင္းအတြင္ ပါရာစီတေမာေဆးကုိသာ အၫႊန္းအတိုင္းေသာက္ သုံးရပါ မည္။ အျခားအကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးမ်ားႏွင့္ ေဆးၿမီးတိုမ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္ရပါမည္။ ဇီကာဗုိင္းရပ္(စ္)ေရာဂါ သည္  ျပင္းထန္ေသာေရာဂါလကၡဏာမ်ား ျဖစ္ပြားေလ့မရွိပါ။ သို႔ရာတြင္ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါလကၡဏာ မ်ားႏွင့္ ဆင္တူေသာေၾကာင့္ ဇီကာဗုိင္းရပ္(စ္)ေရာဂါလကၡဏာမ်ားျဖစ္လာပါက နီးစပ္ရာ က်န္းမာေရးဌာနသုိ႔ သြားေရာက္ျပသ၍ ကုသမႈခံယူရန္ လုိအပ္ပါသည္။

(၅) ခ်ီကန္ဂန္ညာ (ဆင္တုပ္ေကြး)ေရာဂါ

ခ်ီကန္ဂန္ညာေရာဂါကို ဆင္တုပ္ေကြး (သုိ႔မဟုတ္) ဂ်ပန္တုပ္ေကြးဟူ၍ သိရွိၾကပါသည္။ အိမ္လုံးကြၽတ္၊ ႐ြာလုံး ကြၽတ္ ျဖစ္တတ္ပါသည္။ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ အပူခ်ိန္ ၁ဝ၄ ဒီဂရီဖာရင္ဟုိက္ထိဖ်ားျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ကိုယ္လက္အဆစ္အျမစ္ ကိုက္ခဲေရာင္ယမ္းရာတြင္ လႏွင့္ခ်ီ၍ၾကာတတ္ျခင္း၊ အနီပိမ့္၊ အနီကြက္မ်ားထြက္ျခင္း ႏွင့္ အက်ိတ္ထြက္ျခင္းတုိ႔ျဖစ္ပါသည္။

ခ်ီကန္ဂန္ညာေရာဂါသည္ ကာကြယ္ေဆးမရွိေသးပါ။ ေရာဂါလကၡဏာသက္သာေအာင္သာ ကုသေပးႏိုင္ပါ သည္။

(၆) ေအးဒီးစ္ျခင္က်ားေၾကာင့္ျဖစ္ေသာေရာဂါမ်ားမွ ကာကြယ္ရန္နည္းလမ္းမ်ား

ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါ၊ ဇီကာဗုိင္းရပ္(စ္)ေရာဂါႏွင့္ ခ်ီကန္ဂန္ညာေရာဂါကင္းေဝးေရးအတြက္ ျခင္ေလာက္ လန္းမ်ားကို တစ္ေကာင္မက်န္ႏွိမ္နင္းရပါမည္။ ေရစည္၊ ေရအုိးမ်ားကို ျခင္မဝင္ႏုိင္ေအာင္ လုံၿခဳံစြာ ဖုံးအုပ္ရပါ မည္။ ေရစည္၊ ေရအုိးအားလုံး၏ အတြင္းပုိင္းကို (၃)ရက္၊ (၄)ရက္တစ္ႀကိမ္ တုိက္ခြၽတ္ေဆးေၾကာ၍ သြန္ပစ္ရ ပါမည္။ ေရရွားပါက ျခင္ေလာက္လန္းေတြ႔ေသာေရကုိ ေနာက္တစ္အုိးထဲသုိ႔ ေရစစ္ျဖင့္ေျပာင္းထည့္ရပါမည္။ ေၾကာင္အိမ္ေအာက္ခံခြက္မ်ားထဲသုိ႔ ဆား၊ စက္ဆီေဟာင္းမ်ား ေလာင္းထည့္ရပါမည္။ ေညာင္ေရအုိး၊ ပန္းအုိး မ်ားကို ေန႔စဥ္ေဆးေၾကာ၍ ေရလဲရပါမည္။ အလင္းေရာင္ရ၍ ျခင္မခုိေအာင္းႏုိင္ေစရန္ ေန႔ပိုင္းတြင္ ျပတင္း ေပါက္မ်ားကို ဖြင့္ထားရပါမည္။ မိုးေရတင္ႏုိင္ေသာခြက္၊ တာယာစုတ္၊ အုိးျခမ္းပဲ့၊ အုန္းမႈတ္ခြက္ စသည္တုိ႔ကို ေျမျမႇဳပ္ပစ္ရပါမည္ (သုိ႔မဟုတ္) စနစ္တက် စြန္႔ပစ္ရပါမည္။ အိမ္တြင္း၊ အိမ္ျပင္ သန္႔ရွင္းစြာထားရပါမည္။ ေရမသြန္ႏုိင္သည့္ အုတ္ကန္၊ ေရစည္၊ ေရကန္မ်ားတြင္ ပိုးေလာက္လန္းစားငါး (သုိ႔မဟုတ္) ပိုးေလာက္လန္း ေသေဆး (အဘိတ္)ခပ္ရပါမည္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးလူနာရွိသည့္အိမ္ႏွင့္ ၄င္းကေလးတက္သည့္ေက်ာင္း၏ ပတ္ဝန္းက်င္မွ ကိုက္ (၁ဝဝ) အတြင္းရွိေသာ အိမ္မ်ားတြင္ ေဆးမႈတ္သင့္ပါသည္။

(၇) အႀကံျပဳခ်က္

ေအးဒီး(စ္)ျခင္က်ားမရွိလွ်င္ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါ၊ ဇီကာဗုိင္းရပ္(စ္)ေရာဂါႏွင့္ ခ်ီကန္ဂန္ညာေရာဂါမ်ား မျဖစ္ပါ။ ထို႔ေၾကာင့္ ျခင္မျဖစ္မီ ျခင္ေလာက္လန္းဘဝကပင္ ႏွိမ္နင္းရပါမည္။ ျခင္အကိုက္မခံရေရးအတြက္ ဘယ္ေနရာအိပ္အိပ္၊ ဘယ္အခ်ိန္အိပ္အိပ္ ေဆးစိမ္ျခင္ေထာင္ႏွင့္အိပ္ရပါမည္။ ျခင္႐ုိက္ဘတ္တံ သုံးရပါမည္။ ျခင္ႏိုင္ေဆးလူးရပါမည္။ ျခင္လုံဇကာတပ္ရပါမည္။ အက်ႌလက္ရွည္၊ ေဘာင္းဘီရွည္ ဝတ္ဆင္ရပါမည္။ ေအးဒီး(စ္)ျခင္က်ားေၾကာင့္ျဖစ္ေသာေရာဂါမ်ား မျဖစ္ေစရန္ ႀကဳိတင္ကာကြယ္ရပါမည္။ ေရာဂါျဖစ္ပါကလည္း ထိေရာက္စြာကုသရပါမည္။

ေဒါက္တာျမင့္သန္းထြန္း

Health Care